Diş sağlamlığı yalnız estetik görünüş deyil, həm də ümumi sağlamlığımızın vacib tərkib hissəsidir. Diş xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkarlanmadıqda ciddi nəticələrə – dişlərin itirilməsinə, infeksiyanın digər orqanlara yayılmasına və hətta ürək-damar xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Bakıda olduğu kimi Azərbaycanın hər yerində mütəxəssis stomatoloqların müşahidəsi altında diş sağlamlığına yanaşmaq, müasir müalicə üsullarından istifadə etmək və gigiyena qaydalarına əməl etmək, bu problemlərin qarşısını almaq üçün ən effektiv yollardır.

Diş xəstəlikləri.

Diş xəstəlikləri bir çox formada özünü göstərə bilər. Ən yayılmış növlər aşağıdakılardır:

• Diş çürüməsi (karies) – dişin sərt toxumasının mikroorqanizmlər tərəfindən zədələnməsidir. Şəkərli qida, zəif diş fırçalama və zəif tükrək ifrazı bu xəstəliyin əsas səbəbləridir.
• Qingivit – diş ətinin iltihabıdır. Adətən diş ətinin qırmızılaşması, şişməsi və qanaması ilə müşahidə olunur. Vaxtında müalicə edilmədikdə daha ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilər.
• Periodontit – diş ətinin dərin toxumalarının, diş bağı və sümüyün iltihabıdır. Bu xəstəlik dişlərin sallanmasına və xəstəliklərin son mərhələsində itirilməsinə gətirib çıxara bilər.
• Pulpit və periodontit – dişin daxili toxuması (pulpa) və diş ətrafı toxumalarda baş verən kəskin və ya xroniki iltihabdır. Çox vaxt kəskin ağrılarla müşayiət olunur.
• Diş əti çəkilməsi – diş ətinin geri çəkilməsi nəticəsində diş kökləri açılır. Bu, həssaslıq və çürümə riskini artırır.

Bu xəstəliklərin əksəriyyəti ilk mərhələdə simptomsuz keçə bilər, buna görə də Bakıda olduğu kimi Azərbaycanın hər bölgəsində ildə ən azı iki dəfə mütəmadi stomatoloji yoxlama aparılması tövsiyə olunur.

Diş xəstəliklərinin əlamətləri.

Diş xəstəliklərinin erkən əlamətlərini tanımaq çox vacibdir. Xəstəliklərin əksəriyyəti yalnız qabaqcıl mərhələdə əhəmiyyətli simptomlarla üzə çıxır. Lakin diqqət yetirərək aşağıdakı əlamətləri erkən aşkar etmək mümkündür:

• Dişlərdə həssaslıq: Soyuducudan çıxarılan su, qaynar çay və ya şirin qidalarla qarşılaşanda dişlərdə kəskin, keçici ağrı.
• Diş ətinin qanaması: Dişləri fırçaladıqda və ya diş ipi istifadə etdikdə qanama.
• Ağızdan qoxu: Daimi ağızdan pis qoxu və ya dadın dəyişməsi diş əti xəstəliyinin ən geniş yayılmış simptomlarındandır.
• Diş ətinin şişməsi və qırmızılaşması: Sağlam diş əti solğun roz rəngdə və sıx toxumalıdır. İltihab zamanı isə şişir, qırmızı və ya bənövşəyi rəng alır.
• Dişlərin sallanması və ya yerinin dəyişməsi: Bu, periodontit kimi ciddi xəstəliklərin əlamətidir.
• Ağrı və ya həssaslıq diş çeynədikdə: Bu, çürümənin dərin toxumalara çatdığını və ya abses əmələ gəldiyini göstərə bilər.
• Dişlərin üzərində təbəqə və ya ləkələr: Ağ, sarı və ya qəhvəyi ləkələr kariesin ilk mərhələlərini bildirə bilər.

Əgər sizdə yuxarıdakı əlamətlərdən bir neçəsi müşahidə olunursa, dərhal stomatoloqunuzla əlaqə saxlayın. Bakıda yaşayanlara xüsusi tövsiyəm – gecikmədən stomatoloq Fərid Zeynalov kimi təcrübəli mütəxəssislərə müraciət edin. Erkən müdaxilə müalicənin dəyərini, müddətini və ağrısızlığını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Diş xəstəliklərinin müalicə yöntemləri.

Diş xəstəliklərinin müalicəsi xəstəliyin növündən, dərəcəsindən və xəstənin ümumi vəziyyətindən asılı olaraq müxtəlif üsullarla aparılır. Müasir diş həkimi yalnız tək bir üsula deyil, kompleks yanaşmaya üstünlük verir.

1. Konservativ (dərman) müalicə.
Erkən mərhələdə olan karieslər, pulpit və ya əsasən iltihabi proseslər antiseptik təmizlik, antimikrob dərmanlar və remineralizasiya preparatları ilə müalicə oluna bilər. Çox vaxt bu üsullar dişlərin plombalanmasına ehtiyacı aradan qaldırır.

2. Plomba və restavasiya.
Çürümə dişin toxumasını zədələdikdə, zədələnmiş hissə təmizlənir və diş yenidən funksional və estetik olaraq bərpa olunur. Günümüzdə kompozit materiallar sayəsində restavasiya həm möhkəm, həm də təbii görünüşlü olur.

3. Endodontik müalicə (kanal müalicəsi).
Pulpanın ciddi şəkildə zədələndiyi hallarda kanal müalicəsi aparılır. Bu zaman dişin daxilindəki infeksiya təmizlənir, kanallar dezinfeksiya olunur və möhkəm qorunur. Bu üsul dişin xilas edilməsinə imkan verir.

4. Cərrahi müdaxilələr.
Periodontit, abses və ya irin yığılması kimi ciddi hallarda cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Bu, iltihablı toxumaların çıxarılması, diş əti implantasiyası və ya dişin çıxarılması ilə müşayiət oluna bilər. Müasir anesteziya üsulları və mikrocerrahi texnikalar sayəsində bu prosedurlar əksər hallarda ağrısız keçirilir.

5. Ev şəraitində köməkçi üsullar.
Evdə dişlərin yuyulması, diş ipi istifadəsi və antimikrob ağız qurusu ilə yuyulma müalicəni tamamlayıcı rol oynayır. Lakin bu üsullar müstəqil müalicə deyil – yalnız stomatoloqun göstərişləri ilə birlikdə effektivdir.

Azərbaycanda, xüsusilə Bakıda stomatologiyanın inkişafı sayəsində bu müalicələrin hamısı ən yüksək keyfiyyətdə həyata keçirilir. Məsələn, stomatoloq Fərid Zeynalovun mütəxəssislik göstərdiyi klinikalarda müasir avadanlıq və qabaqcıl protokollarla xəstələrə fərdi yanaşma tətbiq olunur.

Diş sağlamlığının qorunması.

Profillaktika həmişə müalicədən asan və ucuzdur. Diş xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək lazımdır:

• Gündə ən azı iki dəfə dişləri düzgün fırçalayın: İdeal olaraq səhər yeməkdən əvvəl və yatmazdan əvvəl. Elektrikli fırça və fluoridlü pasta istifadəsi effektivliyi artırır.
• Diş ipi hər gün istifadə edilməlidir: Bu, plakqın dişlərin arasında yığılmasının qarşısını alır.
• Qida qidalanmasında diqqətli olun: Şəkərli qidalar və içkilər diş çürümə riskini artırır. Qələmlər, meyvələr və kalsiumla zəngin qidalar dişləri möhkəmləndirir.
• Mütəmadi olaraq stomatoloqa müraciət edin: İldə ən azı iki dəfə profilaktik yoxlama və professional təmizlik aparılmalıdır.
• Tütün məhsullarından uzaq durun: Siqaret və nargile diş əti xəstəliklərinin əsas risk amillərindən biridir.

Bu tövsiyələrə əməl etmək yalnız dişlərin qorunmasına deyil, ümumi sağlamlığınızın artırılmasına da kömək edəcək.

Nəticə.

Diş sağlamlığı – həyat keyfiyyətinin ölçülməsi üçün əsas meyardır. Diş xəstəlikləri yalnız fiziki ağrı ilə deyil, psixoloji narahatlıq və sosial təcridə səbəb ola bilər. Buna görə də, hətta ən kiçik şikayətlərin də ciddi qəbul edilməsi, mütəmadi olaraq stomatoloqa müraciət və gigiyena qaydalarına riayət olunması vacibdir. Bakı və Azərbaycanın digər şəhərlərində yaşayan hər bir vətəndaşın bu məsuliyyəti olduğunu vurğulamaq istəyirəm. Sağlam gülümsəmə – yalnız estetik məhsul deyil, sağlam həyat tərzinin əksidir.
Sağlam dişlər, sağlam həyat!