25 illik təcrübəyə malik stomatoloq Fərid Zeynalov, Azərbaycanda ən çox zirkon diş qoyan həkimlərdən biridir. Zirkon dişlər estetik və möhkəmlik baxımından mükəmməldir, amma onların 20-25 il problemsiz xidmət etməsi 100% baxımdan asılıdır. Bakıda müraciət edən xəstələrimin 90%-i düzgün baxımla zirkon dişlərini ömür boyu saxlayır, 10%-i isə laqeydlik səbəbindən 5-7 il sonra problem yaşayır. Bu yazıda zirkon dişlərin baxımını elə ətraflı izah edəcəyəm ki, oxuduqdan sonra heç vaxt səhv etməyəcəksiniz.
Zirkon dişlərin baxımının əhəmiyyəti – niyə bu qədər vacibdir?
Zirkon dişlər özü-özlüyündə çox davamlıdır, amma ətraf toxumalar (diş əti, qonşu dişlər, sement) zədələnə bilər. Düzgün baxım olmadan:
- Diş əti geri çəkilir, qara xətt əmələ gəlir
- Qida qalıqları yığılır, kariyes yaranır
- Zirkon qapağın altında ikinci dərəcəli çürük inkişaf edir
- Protez yellənir və ya qırılır
Stomatoloq Fərid Zeynalovun klinikasına gələn xəstələrin 30%-i əvvəlki zirkon dişlərinin baxımsızlıq səbəbindən dəyişdirilməsi üçün müraciət edir.
Zirkon dişlərinizi gündəlik necə qorumalıdır? – praktik və asan qaydalar.
1. Doğru diş fırçası və pastası seçimi.
- Fırça: Yumşaq (soft) və ya orta sərtlikdə (medium), elektrikli fırça daha yaxşıdır (Oral-B iO, Philips Sonicare)
- Pasta: Aşındırıcı olmayan (RDA < 70). Tövsiyə edilənlər:
- Curaprox Enzycal 950 və ya 1450
- Sensodyne Repair & Protect
- Parodontax (diş əti qanayırsa)
- Qəti qadağandır: Ağardıcı pastalar (RDA 100+), kömür pastası, soda ilə fırçalama
2. Fırçalama texnikası.
- Gündə 2 dəfə, 2 dəqiqə
- 45 dərəcə bucaqla, dairəvi hərəkətlərlə
- Diş əti xəttini mütləq fırçalayın
- Dilinizi də təmizləyin (ağız qoxusunun qarşısını alır)
3. Diş ipi və irriqator – mütləqdir!
- Hər axşam diş ipi (Oral-B Super Floss və ya Curaprox DF 820)
- İrriqator (Waterpik və ya Philips AirFloss) – xüsusilə körpü və implant olanlarda
- Ağız yaxalayıcı: Alkoqolsuz, flüorlu (Listerine Zero, Curaprox Perio Plus)
4. Qidalanma və pis vərdişlər.
Qəti qadağan:
- Buz, qoz sındırmaq, şüşə açmaq
- Siqaret (zirkon rəngini dəyişmir, amma diş ətini məhv edir)
- Gündə 3 fincandan artıq qəhvə/çay (xüsusilə ilk 1 ay)
Tövsiyə olunur:
- Kalsiumla zəngin qidalar (süd məhsulları, badam)
- Alma, yerkökü kimi sərt tərəvəzlər (təbii təmizləyici)

Zirkon dişlərin peşəkar təmizlənməsi – nə zaman və necə?
- Hər 6 aydan bir mütləq peşəkar təmizləmə edin
- Ultrasəs + Air-Flow + cilalama – zirkon dişlərə zərər vermir
- İlk ildə 3-4 aydan bir gəlin (xüsusilə siqaret çəkənlər və bruksizm olanlar)
Mənim klinikamda peşəkar təmizləmədən sonra flüor lak vururuq – bu, diş əti sağlamlığını 2 dəfə artırır.
Diş həkiminə nə zaman müraciət etməli?
Əgər bu hallar baş verirsə, dərhal stomatoloqa müraciət etməl lazındır:
- Zirkon diş tərpənirsə
- Diş əti qanayırsa və ya geri çəkilibsə
- Ağrı və ya həssaslıq yaranıbsa
- Rəng dəyişikliyi və ya çatlama varsa
Azərbaycanda, xüsusilə Bakıda zirkon dişlərin baxımı üçün ən yaxşı klinikalar mövcuddur və vaxtında müdaxilə ilə hər şey həll olunur.
Nəticə: zirkon dişləriniz ömürlük ola bilər.
Zirkon dişlər düzgün baxımla 25 il və daha çox xidmət edir. Yumşaq fırça, düzgün pasta, diş ipi, irriqator və 6 aydan bir peşəkar təmizləmə – bu 5 qayda ilə zirkon dişləriniz ömür boyu parlaq və sağlam qalacaq. Unutmayın: zirkon dişlərə qənaət etmək olar, amma baxıma qənaət etmək olmaz.
Ən çox soruşulan suallar:
Zirkon dişlərin ömrü nə qədərdir?
Keyfiyyətli material və düzgün baxımla 20-25 il və daha çox. Mənim 15 illik zirkon dişlərim hələ də yeni kimi parlayır.
Zirkon dişlər rəngini dəyişirmi?
Xeyr, zirkon heç vaxt saralmır və ya ləkə tutmur. Yalnız diş əti geri çəkilməsi zamanı estetik problem yarana bilər.
Zirkon dişlərə ağardıcı pasta istifadə etmək olar?
Qəti qadağandır! Aşındırıcı pastalar səthi cıza bilər və parlaqlığı itirər.
Bruksizm zamanı zirkon dişlərə nə etməli?
Mütləq gecə splinti taxın. Zirkon çox möhkəmdir, amma splintsiz diş sıxma qapağın altındakı dişə zərər verə bilər.
Zirkon dişlərə diş ipi zərər verirmi?
Əksinə, istifadəsi mütləqdir! Diş ipi qida qalıqlarını təmizləyir və diş əti xəstəliklərinin qarşısını alır.
Siqaret çəkənlər üçün zirkon dişlər uyğundurmu?
Bəli, çünki rəngi dəyişmir. Amma siqaret diş ətini məhv edir, ona görə buraxmağı tövsiyə edirəm.
Zirkon dişlərə qəhvə/çay təsir edirmi?
Rəngə təsir etmir, amma ilk 1 ay diqqətli olun – sement tam bərkiməyib.
İmplant üstü zirkon dişlərin baxımı fərqlidirmi?
Əsasən eynidir, amma irriqator və xüsusi fırça (TePe Implant) mütləqdir.
Zirkon dişlərdə qoxu problemi ola bilərmi?
Yox, əgər düzgün təmizlənirsinizsə. Qoxu varsa, diş ipi və dil təmizləyicisini artırın.
Zirkon dişlərə evdə ağardılma (strips, gel) tətbiq etmək olar?
Heç vaxt! Zirkon ağarmır, amma qonşu dişlərə zərər verə bilər.
Zirkon dişlərdə çatlama ola bilərmi?
Çox nadir, yalnız güclü travma zamanı. Çatlasa, dərhal həkimə gedin.
Zirkon dişlərə peşəkar təmizləmə zərər verirmi?
Əksinə, mütləqdir. Air-Flow və ultrasəs zirkona heç bir zərər vermir.
Zirkon dişlər üçün ən yaxşı ağız yaxalayıcı hansıdır?
Hər hansı bir alkoqolsuz və flüorlu profilaktik qarqara uyğundur. Tək tələb olunan xüsusiyyəti kiyfiyyətli olmasıdır.
Zirkon dişlərə qulluq etməsəm nə olar?
Diş əti xəstəliyi, ikinci dərəcəli çürük, protezin yellənməsi və ya qırılması. 5-7 il əvəzinə 20+ il xidmət etmək əldən çıxır.
