Dişlərin Plomblanması.

Dişlərin plomblanması müasir stomatologiyanın ən vacib proseduralarından biridir və düzgün həyata keçirildikdə dişlərinizi uzun illər sağlam saxlaya bilər.

Diş plombu nədir və nə üçün lazımdır?

Diş plombu çürüməyə məruz qalmış və ya qırılmış dişin xüsusi kompozit materialı ilə təbii formaya gətirilərək çeynəmə funksiyasını və estetik görünüşünü bərpa edilməsidir. Başqa sözlə, plomb dişinizdəki boşluğu dolduraraq onu yenidən tam işlək vəziyyətə gətirir.

Plomblamanın əsas məqsədləri:

• Çürümüş diş toxumasının təmizlənməsi və yeni bakteriya yığılmasının qarşısının alınması
• Dişin çeynəmə funksiyasının bərpası
• Estetik görünüşün qorunması
• Dişin gələcəkdə daha da çürüməsinin qarşısının alınması

Plomb nə vaxt lazım olur?

Praktikamda gündəlik olaraq müxtəlif hallarda plomblama proseduru aparıram:

1. Diş kariyesi (çürük)

Diş çürüməsi dünyanın ən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Ağızda olan bakteriyalar şəkərli qidaları parçalayaraq turşu istehsal edirlər. Bu turşular diş minasını zədələyir və nəticədə karies yaranır.

Kariyesin əsas səbəbləri:

• Pis ağız gigiyenası
• Şəkərli və nişastalı qidaların çox qəbulu
• Ağızda bakteriyaların artması
• Dişlərin düzgün və mütəmadi təmizlənməməsi
• Florid çatışmazlığı

2. Dişin qırılması və ya çatlaması

Travma nəticəsində və ya sərt qidaların çeynənməsi zamanı dişlər qırıla və ya çatlaya bilər. Belə hallarda da plomblama ilə dişin forması bərpa olunur.

3. Köhnə plombun dəyişdirilməsi

Plombların da istifadə müddəti var. Köhnəlmiş, rəngi dəyişmiş və ya kənarları aşınmış plomblar yenisi ilə əvəz edilməlidir.

Plomblama prosesi necə olur?

İndi sizə addım-addım plomblama prosesini izah edəcəm ki, gələcəkdə kreslomuza əyləşəndə nə baş verəcəyini biləsiniz.

1-ci mərhələ: müayinə və diaqnostika

İlk öncə dişinizi diqqətlə yoxlayıram, çürük dərəcəsini təyin edirəm və lazım gələrsə rentgen şəkli çəkdirirəm. Bu mərhələdə hansı plomb növünün uyğun olduğunu da müəyyənləşdiririk.

2-ci mərhələ: anesteziya (keyləşdirmə)

Plomblama zamanı rahatlığınızı təmin etmək üçün lokal anesteziya (keyləşdirmə) aparıram. Müasir anesteziya metodları sayəsində prosedur tamamilə ağrısızdır. İynə vurarkən belə minimal narahatlıq yaranır.

3-cü mərhələ: çürümüş diş toxumasının təmizlənməsi

Xüsusi alətlərlə çürümüş diş toxumasını ehtiyatla təmizləyirəm. Bu mərhələ çox vacibdir, çünki bütün infeksiya edilmiş hissələr çıxarılmalıdır.

4-cü mərhələ: dezinfeksiya və hazırlıq

Təmizlənmiş boşluq xüsusi məhlullarla dezinfeksiya edilir və plombun yapışması üçün hazırlanır.

5-ci mərhələ: plombun yerləşdirilməsi

Seçilmiş material qatlar şəklində dişə yerləşdirilir. Kompozit plomb istifadə edilirsə, hər qat xüsusi UV işıq cihazı ilə bərkidilir.

6-cı mərhələ: forma verilməsi və cilalanma

Plomb tamamilə bərkidildikdən sonra dişinizin orijinal formasına uyğunlaşdırılır və cilalanır. Qapanışınız yoxlanılır, lazım gələrsə düzəlişlər edilir.

Prosedur müddəti: İlkin vəziyyətdən asılı olaraq 20 dəqiqədən 1 saata qədər. Sadə plomblama adətən 30-40 dəqiqə çəkir.

Plombdan sonra nələrə diqqət etmək lazımdır?

Plomb qoyulduqdan sonra bəzi tövsiyələrə əməl etmək vacibdir:

İlk 24 saat ərzində:

• Anesteziya keçənə qədər (2-3 saat) heç nə yeməyin
• İlk 24 saat ərzində çox isti və ya soyuq qidalardan çəkinin
• Sərt və yapışqan qidalardan uzaq durun
• Yeni plombu dilinizlə və ya əlinizlə toxunmayın

Növbəti günlər:

• 2-3 gün ərzində yüngül həssaslıq normal haldır
• Əgər ağrı şiddətlidirsə və ya 3 gündən çox davam edirsə, mütləq mənimlə əlaqə saxlayın
• Plomb edilmiş dişi ehtiyatla çeynəyin
• Düzgün ağız gigiyenasına davam edin

Plombun istifadə müddəti nə qədərdir?

Bu, mənim xəstələrimdən ən çox eşitdiyim suallardan biridir. Cavab bir neçə amilə bağlıdır:

Plombun növündən:

• Kompozit plomblar: 5-10 il
• Keramika plomblar: 10-20 il

Sizin qayğınızdan:
Ağız boşluğu gigiyenası yaxşı olduğu halda, plomblar diqqətlə qorunduğu və mütəmadi stomatoloq nəzarətindən keçdikdə istifadə müddəti maksimuma çata bilər.

Yerləşdiyi dişdən:
Arxa azı dişlərindəki plomblar daha çox təzyiqə məruz qalır, ona görə də ön dişlərdəkilərə nisbətən daha tez yeyilə bilər.

Plomb nə vaxt dəyişdirilməlidir?

Plombu vaxtında dəyişdirmək vacibdir. Aşağıdakı əlamətlər plombun dəyişdirilməli olduğunu göstərir:

• Plombun kənarlarında boşluq hiss olunur
• Plomb dişdən qopub ayrılmışdır
• Plomb çatlamış və ya qırılmışdır
• Plombun rəngi dəyişmişdir
• Plomb ətrafında yenidən çürük yaranmışdır
• Plombda ağrı və ya həssaslıq var

Plomblama ilə bağlı tez-tez verilən suallar:

Plomblama ağrılıdırmı?

Xeyr, müasir anesteziya metodları sayəsində prosedur tamamilə ağrısızdır. Anesteziya keçdikdən sonra bir neçə gün yüngül həssaslıq ola bilər, lakin bu normaldır.

Plomblama zamanı diş öldürülürmələ?

Xeyr, qətiyyən. Əslində, diş mümkün qədər canlı saxlanmalıdır. Yalnız pulpa (diş siniri) zədələnibsə, kök kanalı müalicəsi lazım gəlir.

Hamilələr plomb qoydura bilərmi?

Bəli, lakin hamiləliyin ikinci trimestri ən uyğun vaxtdır. Kompozit plomblar hamilələr üçün tam təhlükəsizdir.

Uşaqlarda süd dişləri plomblanmalıdır?

Mütləq! Süd dişlərinin sağlamlığı daimi dişlərin düzgün çıxması üçün çox vacibdir. Süd dişləri də plomblanmalıdır.

Plombdan sonra nə qədər sonra yeyə bilərəm?

Anesteziya tamamilə keçənə qədər (2-3 saat) heç nə yeməmək tövsiyə olunur. Kompozit plomblar dərhal bərkiyir, lakin ilk 24 saat ehtiyatlı olmaq yaxşıdır.

Dişin çürüməsinin qarşısını necə almaq olar?

Ən yaxşı plomb, qoyulmayan plombdur! Kariesin qarşısını almaq üçün bu sadə qaydaları izləyin:

Düzgün ağız gigiyenası:

• Gündə ən azı 2 dəfə dişləri fırçalayın (səhər və axşam)
• Diş ipi istifadə edin
• Florid tərkibli diş məcunundan istifadə edin
• Antibakterial ağız qarqaraları istifadə edin

Qidalanma:

• Şəkərli qida və içkiləri məhdudlaşdırın
• Turşu tərkibli içkilərdən (kola, enerji içkiləri) çəkinin
• Kalsium və fosforla zəngin qidalar istehlak edin
• Su için, xüsusilə yeməkdən sonra

Mütəmadi müayinə:

• Hər 6 ayda bir stomatoloqa yoxlanışa gəlin
• İldə bir dəfə professional diş təmizliyi etdirin
• Erkən mərhələdə aşkar edilən karies daha asan müalicə olunur

Estetik plomblama: təbəssümünüzü mükəmməlləşdirin

Estetik plomblama sadəcə çürüyü müalicə etməkdən daha çox şeydir. Bu, təbəssümünüzü gözəlləşdirmək üçün müasir bir üsuldur.

Estetik plomblama ilə:

• Dişlər arasındakı boşluqlar bağlana bilər
• Dişlərin forması düzəldilə bilər
• Rəngi dəyişmiş dişlər bərpa edilə bilər
• Qırılmış və aşınmış dişlər təmir oluna bilər

Ön dişlərin estetik plomblanması daha çox vaxt tələb edir və xüsusi çoxrəngli kompozit materiallardan istifadə olunur. Nəticə isə təbii və gözəl bir təbəssümdür.

Plomblama qiyməti: nədən asılıdır?

Plomblamanın qiyməti bir neçə faktora görə dəyişir:

• İstifadə olunan materialın növü
• Çürüyün dərəcəsi və plombun ölçüsü
• Plomblanacaq dişin yeri (ön və ya arxa diş)
• Klinikanın texniki təchizatı və həkimin təcrübəsi
• Anesteziya və əlavə prosedurlar

Ən ucuz variant amalgam, ən bahalısı isə keramika plomblardır. Lakin qiymət seçərkən uzunmüddətli nəticəni də nəzərə almaq lazımdır.

Nə vaxt təcili stomatoloqa müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda təxirə salmadan mənimlə və ya digər stomatoloqla əlaqə saxlayın:

• Güclü diş ağrısı
• Plombun düşməsi və ya qırılması
• 3 gündən çox davam edən həssaslıq
• Üzdə şişkinlik və ya iltihab
• Qapanışda rahatsızlıq

Yekun tövsiyələr

Profilaktika hər zaman müalicədən yaxşıdır. Düzgün ağız gigiyenası, sağlam qidalanma və mütəmadi stomatoloq müayinələri plomblara ehtiyacınızı minimuma endirə bilər.

Ancaq plomb lazım gələrsə, erkən mərhələdə gəlmək çox vacibdir. Kiçik bir çürük 20 dəqiqədə sadə bir plombla həll oluna bilər. Lakin təxirə saldıqca, problem daha ciddiləşir və daha mürəkkəb müalicə tələb edə bilər.

Yadda saxlayın:

• Dişlərinizi gündə 2 dəfə fırçalayın
• Hər 6 ayda bir stomatoloqa yoxlanışa gəlin
• Şirniyyat qəbulunu məhdudlaşdırın
• Plomb lazım gəldikdə təxirə salmayın
• Keyfiyyətli materiallara və təcrübəli həkimə üstünlük verin

Sağlam dişlər sadəcə gözəl təbəssüm deyil, ümumi sağlamlığınızın da açarıdır. Dişlərinizə qayğı göstərin və onlar sizə ömür boyu xidmət edəcək!

---

Bu məqalə təhsil məqsədi daşıyır və professional stomatoloji məsləhətin yerini tuta bilməz. Diş problemləriniz barədə mütləq ixtisaslı stomatoloqla məsləhətləşin.