Diş plombu müalicəsinin əhəmiyyəti.

Sağlam ağız boşluğunun əsası vaxtında və keyfiyyətli müalicədir. Dişlərimizin ən çox rast gəlinən problemi olan karies, müalicə edilmədikdə dişin sinirinə qədər irəliləyərək ciddi ağrılara və diş itkisinə səbəb ola bilər. Məhz buna görə də diş plombu müalicəsi yalnız ağrını aradan qaldırmaq deyil, dişin funksionallığını, struktur bütövlüyünü və estetik görünüşünü bərpa edən kritik bir prosedurdur. Həyata keçirilən dişə plomb qoyulması prosesi dişin ömrünü uzadır və gələcəkdə daha mürəkkəb (və bahalı) kanal müalicəsi və ya protez ehtiyacını aradan qaldırır.

Dişə plomb qoyulması proseduru.

Dişə plomb qoyulması yüksək dəqiqlik tələb edən bir prosedurdur və adətən 30 dəqiqədən 1 saata qədər davam edir. Bütün proses aşağıdakı əsas addımlarla həyata keçirilir:

Yerli anesteziya (keyləşdirmə): Müalicənin ağrısız keçməsi üçün zədələnmiş dişin ətrafı xüsusi keyləşdirici iynə ilə anesteziya edilir. Bu, pasiyentin tam rahatlığını təmin edir.
Kariesin təmizlənməsi: Diş həkimi turbin alətindən istifadə edərək kariesin (çürüyün) zədələdiyi bütün diş toxumalarını (dentin və mina) diqqətlə təmizləyir. Yalnız sağlam toxumaların qalması bərpanın uzunömürlülüyü üçün zəruridir. Müasir stomatologiyada bu mərhələ bəzən stomatoloji mikroskop altında aparılır.
Boşluğun hazırlanması: Karies təmizləndikdən sonra, plombun dişə möhkəm yapışması üçün boşluğun səthi xüsusi məhlullarla (adgeziv sistemlər) hazırlanır. Bu kimyəvi hazırlıq, kompozit (ağ) plombun diş toxumasına mikromexaniki olaraq bağlanmasını təmin edir.
Plombun tətbiqi: Həkim seçilmiş kompozit materialı kiçik porsiyalarla boşluğa yerləşdirir və hər bir qatı xüsusi UB (ultrabənövşəyi) işıqla bərkidir. Bu zaman dişin orijinal anatomik forması (təpəcikləri, yivləri) bərpa edilir ki, bu da funksionallıq üçün vacibdir.
Cilalama və formanın yoxlanılması: Plomb tam bərkidikdən sonra onun səthi cilalanır və pasiyentin çənəsini bağlayarkən dişlərin düzgün təmasa gəldiyini (okkluziya) yoxlamaq üçün xüsusi rəngli kağızdan istifadə edilir. Hər hansı bir hündür nöqtə varsa, plomb yenidən cilalanır.

Keyfiyyətli diş plombu müalicəsi dişin təbii formasına və funksiyasına maksimum uyğunluq təmin etməlidir.

Hazırlıq mərhələləri.

Uğurlu dişə plomb qoyulması prosesi üçün müalicədən əvvəl bəzi məqamlara diqqət yetirmək vacibdir:

Düzgün diaqnoz: Həkimə müraciət etməzdən əvvəl dişin vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün rentgen (periapikal və ya panoramik) çəkilməsi tələb oluna bilər. Bu, kariesin dərinliyini və sinirə yaxınlığını müəyyən etməyə imkan verir.
Ağız gigiyenasının yaxşılaşdırılması: Plomb qoyulmasından əvvəl yaxşı gigiyena (təmiz fırçalama və diş ipi istifadəsi) tövsiyə edilir. Əgər diş daşı və ya diş əti iltihabı varsa, həkim əvvəlcə peşəkar diş təmizliyi təklif edə bilər.
Qidalanma: Əməliyyatdan əvvəl yüngül yemək yemək tövsiyə olunur, çünki keyləşdirmənin təsiri keçənə qədər bərk qidalar qəbul etmək çətin olacaq.
Həkimə məlumat: Həkiminizə xroniki xəstəlikləriniz (məsələn, diabet), allergiyalarınız və ya qəbul etdiyiniz dərmanlar haqqında mütləq məlumat verin.

Azərbaycanda, xüsusən də Bakı klinikalarında bu hazırlıq mərhələləri müalicənin ayrılmaz hissəsi sayılır və pasiyentlərə əvvəlcədən ətraflı izah edilir.

Müalicə sonrası qayğı.

Diş plombu müalicəsi başa çatdıqdan sonra, bərpanın uzunömürlülüyünü təmin etmək üçün bəzi qaydalara əməl etmək lazımdır:

Keyləşmənin keçməsini gözləyin: Yerli anesteziyanın təsiri adətən 2-4 saat ərzində keçir. Bu müddət ərzində yanağınızı və ya dilinizi dişləməmək üçün çox isti və ya bərk qidalardan uzaq durun.
İsti və soyuq həssaslıq: Plomb qoyulduqdan sonra ilk bir neçə gün ərzində dişdə isti və ya soyuğa qarşı yüngül həssaslıq müşahidə edilə bilər. Bu, normal bir haldır və adətən bir neçə gün, bəzən bir neçə həftə ərzində keçir. Əgər ağrı güclənərsə və ya davamlı olarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Dişlərin düzgün təması: Əgər plomb qoyulduqdan sonra çənənizi bağlayarkən plombun digər dişə dəyən hissəsi hündür hiss olunursa, mütləq həkiminizə xəbər verin. Düzgün olmayan təmas uzun müddətdə çənə oynaqlarında problemlərə və ya plombun çatlamasına səbəb ola bilər.
Gigiyena: Plomblu dişi adi dişiniz kimi fırçalayın, gündə ən azı iki dəfə. Plombun ətrafında kariesin yenidən yaranmaması üçün diş ipindən müntəzəm istifadə edin.
Müntəzəm müayinə: Plombun vəziyyətini, eləcə də digər dişlərinizi yoxlamaq üçün ən azı 6 aydan bir həkim müayinəsinə gedin.

Tez-tez verilən suallar (FAQ):

Dişə plomb qoyulması nə qədər davam edir?
Prosedurun müddəti kariesin ölçüsündən, yerindən və seçilən plomb növündən asılı olaraq 30 dəqiqədən 1 saata qədər davam edə bilər. Böyük və ya mürəkkəb bərpalarda bu müddət uzana bilər.
Plomb qoyulması ağrılıdırmı?
Yerli anesteziya sayəsində dişə plomb qoyulması prosesi tamamilə ağrısızdır. Keyləşmənin təsiri keçdikdən sonra isə yüngül bir narahatlıq və ya həssaslıq hiss edilə bilər ki, bu da qısa müddətli olur.
Müalicədən sonra nələrə diqqət etməliyəm?
Həkiminizin tövsiyələrinə əməl edin. Xüsusilə keyləşmə tam keçənə qədər bərk qida qəbul etməkdən çəkinin. Plombun hündür hiss olunub-olunmadığını yoxlayın və müntəzəm ağız gigiyenasına riayət edin. Plomblu dişi normal dişlərdən fərqli fırçalamaq lazım deyil.